Heb je een chatbot op je website, maak je teksten of beelden met AI, of laat je AI meekijken bij sollicitaties? Dan heb je te maken met de AI-verordening, ook wel de Europese AI Act. Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieregels, en die raken vrijwel elk bedrijf dat AI richting klanten inzet.
Tegelijk is er in juli 2026 een deel van de wet uitgesteld. Daardoor gaan er veel halve waarheden rond. Hieronder zet ik op een rij wat nu geldt, wat later komt en wat je concreet regelt. Dit is een praktische uitleg, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie, leg die dan voor aan een jurist.
Wat is de AI-verordening en wat geldt wanneer?
De AI-verordening is een Europese wet die AI-systemen indeelt naar risico. Hoe groter het risico voor mensen, hoe strenger de regels. De wet gaat in stappen in. In juli 2026 is via het Digital Omnibus-pakket (Verordening (EU) 2026/1744) een deel van die stappen verschoven.
Voor een gemiddelde mkb'er zijn dit de data die tellen:
- 2 februari 2025: verboden AI-toepassingen en de plicht om te werken aan AI-geletterdheid.
- 2 augustus 2026: de transparantieregels uit artikel 50, onder meer voor chatbots, deepfakes en AI-teksten.
- 2 december 2026: uiterste datum voor makers van generatieve AI-tools die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, om AI-content machineleesbaar te markeren.
- 2 december 2027: regels voor hoog-risico-AI, zoals AI bij werving en selectie. Dit stond eerst voor 2 augustus 2026.
- 2 augustus 2028: hoog-risico-AI in producten die al onder Europese productregels vallen.
AI Act en je chatbot: dit moet sinds 2 augustus 2026
Artikel 50 van de AI-verordening zegt: mensen die met een AI-systeem praten, moeten weten dat het AI is. Dat moet uiterlijk bij het eerste contact duidelijk zijn, helder en goed zichtbaar. Een uitzondering geldt alleen als het voor een redelijk oplettend persoon overduidelijk is dat hij met AI praat. Daar zou ik bij een klantenservicechat niet op gokken.
Formeel ligt deze plicht bij de aanbieder: de partij die de chatbot ontwikkelt en onder eigen naam op de markt brengt. Gebruik je een kant-en-klare chatbotdienst, dan is de leverancier aan zet en ben jij de gebruiker. Laat je een chatbot op maat bouwen en zet je hem onder je eigen naam op je site, dan kun je zelf als aanbieder gelden. Hoe dan ook staat jouw naam erboven, dus controleer het zelf.
In de praktijk is het simpel. Begin met een openingsbericht als: "Hoi, ik ben de digitale assistent van [bedrijfsnaam], een AI. Liever een medewerker spreken? Dat kan ook." Geef de bot geen menselijke naam met een foto die doet alsof er een collega zit. Hetzelfde geldt voor een AI-stem aan de telefoon.
Volgens het Nederlandse wetsvoorstel wordt de Autoriteit Persoonsgegevens toezichthouder op onder meer deze transparantieregels. Die uitvoeringswet was in 2026 nog in behandeling, maar de Europese regels gelden rechtstreeks. De verordening noemt voor overtreding van deze regels boetes tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet. Voor het mkb geldt het laagste van die twee.
Transparantieplicht AI: wanneer label je AI-teksten en AI-beelden?
Hier gaat het in veel uitleg mis, dus precies: niet elke AI-tekst hoeft een label. Artikel 50 noemt twee situaties waarin jij als gebruiker moet melden dat content met AI is gemaakt. De Europese Commissie werkte ze in juli 2026 uit in richtsnoeren over de transparantieregels.
De eerste is een deepfake: AI-beeld, -video of -audio die duidelijk lijkt op bestaande personen, plekken, voorwerpen of gebeurtenissen en ten onrechte echt kan overkomen. Die label je altijd. Bij duidelijk artistiek, satirisch of fictief werk mag dat op een manier die het werk niet verpest.
De tweede is AI-tekst die je publiceert om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang, zoals politiek, volksgezondheid of veiligheid. Die label je, tenzij een mens de tekst inhoudelijk heeft nagekeken en iemand er redactioneel verantwoordelijk voor is. Je productteksten, nieuwsbrief of blog over je eigen vak vallen daar in de regel niet onder. Werk je met content automation, bouw dan een vaste menselijke controle in voordat iets live gaat.
En de onzichtbare watermerken in AI-content? Die zijn de taak van de makers van AI-tools. Voor tools die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, loopt een overgangstermijn tot 2 december 2026. Als gebruiker hoef je zelf niets machineleesbaar te markeren. Mijn advies: haal zulke markeringen er ook niet af.
AI bij werving: wat is uitgesteld en wat geldt al?
AI die vacatures gericht uitzet, sollicitaties filtert of kandidaten beoordeelt, valt onder hoog risico. Voor die systemen gelden straks zware eisen, ook voor jou als gebruiker: menselijk toezicht, logboeken bewaren en medewerkers en kandidaten informeren. Door het Digital Omnibus-pakket gelden die eisen pas vanaf 2 december 2027.
Twee dingen gelden wel al. Sinds 2 februari 2025 is emotieherkenning op de werkvloer verboden, en volgens de richtsnoeren van de Europese Commissie hoort de sollicitatieprocedure daar ook bij. Een tool die tijdens een videogesprek emoties of enthousiasme afleest uit gezicht of stem, gebruik je dus niet. En de AVG geldt gewoon: een sollicitant afwijzen op basis van alleen een automatisch besluit mag niet zomaar.
Belangrijk om te onthouden: het uitstel geldt alleen voor hoog risico. De transparantieregels voor je chatbot en je AI-content zijn niet uitgesteld.
AI-geletterdheid: geldt al sinds februari 2025
Sinds 2 februari 2025 moet elk bedrijf dat AI inzet werken aan AI-geletterdheid: zorgen dat de mensen die met AI werken snappen wat het kan, wat het niet kan en waar de risico's zitten. Dat geldt ook voor het mkb, en ook als je alleen ChatGPT of Copilot gebruikt.
Het Digital Omnibus-pakket heeft dit in juli 2026 afgezwakt. Je moet nu maatregelen nemen die AI-geletterdheid ondersteunen, en je hoeft geen bepaald niveau per persoon te garanderen. Een inspanningsplicht dus, geen resultaatplicht.
Praktisch betekent dat: een korte uitleg voor je team, een paar heldere afspraken (welke tools, welke gegevens nooit in een AI-tool, wie de uitkomst controleert) en dat even vastleggen. Dat is een middag werk, geen dure cursus.
Checklist AI Act voor het mkb
Loop deze vijf punten langs. De meeste regel je in een middag.
- Maak een lijstje van alle AI die je gebruikt: chatbot, schrijftools, beeldgenerators, AI in je CRM of in wervingssoftware.
- Laat je chatbot en een eventuele AI-stem zich bij het eerste contact als AI melden, en bied een weg naar een mens.
- Label deepfakes, en laat AI-teksten over zaken van algemeen belang altijd door een mens nakijken en eindredigeren, of label ze.
- Check bij AI in werving of er emotieherkenning in zit (verboden) en wat je leverancier doet richting 2 december 2027.
- Leg je afspraken over AI-gebruik vast en geef je team een korte uitleg. Dat is je AI-geletterdheid.
Zo pak ik het aan
Bouw ik voor je een chatbot of andere AI-automatisering, dan nemen we de AI-melding en een overdracht naar een mens mee in het ontwerp. Wil je AI inzetten om bedrijfsprocessen te automatiseren, dan leggen we vooraf vast welke stap AI doet en waar een mens meekijkt.
Wil je eerst weten waar AI in jouw bedrijf zinvol is? Dan is een gesprek met een AI-consultant een goed begin. Plan een gratis kennismaking of stel je vraag via contact, ik reageer binnen 1 werkdag. Voor juridische vragen over jouw specifieke situatie verwijs ik je naar een jurist.
